Kan het contrast groter zijn dan deze week op de Hannover Messe? Terwijl Bondskanselier Friedrich Merz op Centerstage dat Duitsland alles heeft om weer leidend te worden in de industrie, luiden brancheorganisaties de noodklok, in voor Duitsland ongekende bewoordingen. Odertussen staat de Chinese industrie in de beurshallen te shinen. Het probleem waar Duitsland mee worstelt geldt eigenlijk voor heel Europa.
Het gaat allang niet meer alleen om de dure energie die de Duitse en eigenlijk de West-Europese industrie op wereldvlak op een forse achterstand zet. Het gaat ook om regelgeving die de concurrentiepositie van bedrijven aantast. De kritiek die je op de Hannover Messe hoorde van brancheorganisaties was stevig.
Duitse industrie luidt op Hannover Messe de noodklok
VDMA: de grens is bereikt
Wat de VDMA betreft zijn de grenzen van wat de Duitse machinebouwindustrie kan incasseren bereikt. Politiek die moed ontbreekt, het achterwege blijven van hervormingen en dure regelingen leiden ertoe dat Duitse industriële ondernemingen buiten het land investeren, zo werd op de persconferentie samen met onder andere BDI (Bundesverband der Deutsche Industrie) gezegd. „We horen van steeds meer aangesloten bedrijven dat ze weliswaar in Duitsland willen blijven, maar nieuwe investeringen in andere landen met gunstigere voorwaarden willen doen”, aldus VDMA-president Bertram Kawlath.
CBAM als voorbeeld EU-regelgeving die aanzet tot verplaatsing productie
De verstikkende regelgeving voor de Duitse industrie vindt niet alleen zijn oorsprong in Berlijn, maar ook in Brussel. De VDMA-president noemde als voorbeeld de CBAM-regelgeving die bepaalde grondstoffen van buiten de EU belast met een CO2 heffing. De regelgeving zorgt voor een enorme bureaucratische rompslomp voor bedrijven, zodat volgens de VDMA-onderzoek inmiddels 40% van de leden overweegt dan maar activiteiten te verplaatsen naar buiten Europa. Bovenop CBAM krijgt de industrie nog te maken met andere Europese regels: Digital Product Pasport, nieuwe verpakkingsregels, Critical Rwa Material Act en de Europese wetgeving op het vlak van AI.
Siemens topman: geen overregulering als het om AI gaat
EU AI-wetgeving remt innovatie
Vanuit zowel de VDMA als ook Siemens klinkt er veel kritiek op de Europese AI-wet. Data uit bedrijven moet je niet hetzelfde willen behandelen als data van consumenten, aldus Siemens CEO Roland Busch. “Nog meer regelgeving voor AI voegt geen waarde toe. Het is natuurlijk een no go als je copyright schendt, maar we moeten niet overreguleren.” De AI wet van de EU remt de innovatie af. Hij dreigt nu zelfs miljardeninvesteringen te verplaatsen van Europa naar de VS als de Europese Commissie de strikte AI-regels niet versoepelt. Bondskanselier Friedrich Merz kon niet anders dan hem steunen en zeggen dat hij voor versoepelingen gaat pleiten in Brussel. “Als Duitsland het nu goed aanpakt, zal AI helpen om industriële toegevoegde waarde en hoogwaardige banen in het land te creëren en te behouden, en daar vervolgens echt kansen voor ons allemaal van te maken.” De realiteit is echter anders.
De oorzaak van de problemen ligt bij ons
Kritiek klonk er ook uit de mond van Peter Leibinger, de vroegere Trumpf-bestuurder die tegenwoordig president is van de BDI. “De druk op de industrie blijft bestaan en neemt toe. Duitsland moet nu actie ondernemen”, zei BDI-voorzitter Peter Leibinger maandag in Hannover. “De kosten op deze locatie – een combinatie van loonkosten per eenheid product, loonkosten buiten het loon, belastingdruk, administratieve rompslomp en energie – zijn simpelweg te hoog. We zijn als vestigingsplaats niet meer concurrerend”, waarschuwt Leibinger. Geopolitieke ontwikkelingen zijn niet de oorzaak, ze verergeren de situatie alleen maar. “De oorzaak ligt bij ons.” De impact van overregulering op bedrijven is volgens Leibinger aanzienlijk, omdat het processen vertraagt, werk toevoegt en leidt tot hogere kosten. Daarnaast heeft strenge regelgeving een negatieve invloed op de bedrijfscultuur en kan het ondernemerschap aanzienlijk beperken.
Verliest de EU de slag om de humanoid robots?
Het thema op de Hannover Messe is dit jaar naast AI de humanoid robot. En daar zie je meteen het probleem van Europa. Deze markt wordt op de beurs gedomineerd door China; en dan zijn de Amerikaanse ontwikkelaars er amper nog. Je vindt in Hannover ook Europese ontwikkelaars van humanoid robots. Als je met de startups praat, krijg je steevast te horen dat ze tegen het probleem van financiering aanlopen. Ze willen sneller, maar investeerders zijn er in Europa niet meer te vinden. Wel Amerikaanse, maar die willen pas investeren als de activiteiten naar de VS worden verplaatst. Dat zorgt ook voor groeiplannen waar Amerikaanse en Chinese spelers om lachen: de productie opschalen naar dertig humanoid robots per maand klinkt goed, maar in China en de VS bouwen ze ze met duizenden per maand. Nog los van het feit dat er nog werk aan de winkel is wil je de robots met armen en benen op grote schaal industrieel kunnen inzetten, wat overigens wel al op kleine schaal gebeurt, dreigt Europa hier de slag op voorhand te verliezen.
Duitsland heeft als industrieland een groot probleem. Maar geldt dit eigenlijk niet voor de hele EU, met name de West-Europese landen? Honderden miljarden publiek-privaat geld investeren zoals Mario Draghi bepleit leidt af van de echte oorzaak: doorgeschoten regelgeving op alle vlakken en te laat onderkennen dat de wereld veranderd is en dat bepaalde ambities niet realistisch zijn. Althans niet als je je oude schoenen weggooit voordat je goede nieuwe hebt,
