De PFAS-discussie lijkt soms vooral de consument te raken. Niks is echter minder waar. Ook de werktuigmachinebouw worstelt met de uitdaging om per- and polyfluoroalkyl stoffen uit de machines te verwijderen. Een concrete oplossing is er echter nog niet. Op de EMO in september wordt de discussie over een vervanger voor PFAS naar voren geschoven.
Machinebouwers maken nog altijd gebruik van onderdelen waarin PFAS verwerkt is. Bijvoorbeeld in afdichtingen, pijpen en fittingen. PFAS wordt vooral daar gebruikt waar men een materiaal nodig heeft dat bestand is tegen hoge temperaturen en agressieve condities en slijtvast is. Niet voor niets worden PFAS-materialen ook wel ‘forever chemicals’ genoemd.
Is vervanging mogelijk?
“Er is geen algemeen antwoord op de vraag of vervanging van PFAS mogelijk is. Men zal een individuele beoordeling moeten doen, afhankelijk van de toepassing”, zegt Frank Schönberger, hoofd synthese en formulering bij het Fraunhofer Instituut voor structurele duurzaamheid en systeembetrouwbaarheid LBF in Darmstadt. “Een 1:1 vervanging van fluorpolymeren is over het algemeen niet mogelijk, maar hangt altijd af van de individuele eisen van de betreffende toepassing.” Soms kan men een fluorpolymeer vervangen door een andere high performance polymeer, zoals PEKK, PEI of PPS. Maar dat kan enkel als de temperatuur en mediumbestendigheidseisen op een gemiddeld niveau liggen of in de buurt komen van de eigenschappen van tribologische compounds.
Niet voor alle toepassingen een alternatief
De Fraunhofer onderzoeker wijst er echter op dat in bepaalde toepassingen er vandaag de dag nog geen goed alternatief gevonden is. Er zijn geen andere materialen die aan de eisen voldoen. Hij denkt dan bijvoorbeeld aan toepassingen in pompen of machines die bestand moeten zijn tegen wisselende media. In andere gevallen is na redesign een alternatief materiaal bruikbaar.
Striktere regelgeving in sommige staten in de VS
De machinebouwindustrie blijft zoeken naar alternatieven, mede omdat in sommige staten in de VS het gebruik van PFAS strikter gereguleerd is dan momenteel in Europa. Duurzaamheid in productietechnologie is dus een wereldwijde uitdaging. Op de EMO Hannover (22-26 september 2025) worden alternatieve materialen voor de werktuigmachinebouw getoond. De nadruk ligt behalve op vervangers voor PFAS op de toepassing van metaalschuim als constructiemateriaal voor machines.
