MKB-maakindustrie koelt verder af

De nieuwste Economische Barometer van Koninklijke Metaalunie over het vierde kwartaal van 2025 schetst een gelaagd beeld van de Nederlandse MKB-maakindustrie. Terwijl de binnenlandse markt tekenen van een voorzichtig herstel vertoont, hapert de internationale motor en komt de groei van het personeelsbestand volledig tot stilstand.

Vooral de dalende investeringsbereidheid in het eigen machinepark baart zorgen voor de concurrentiekracht op de lange termijn. Inmiddels ligt er een nieuw regeerakkoord waarin Koninklijke Metaalunie lichtpuntjes ziet. Voorzitter Mark Helder zegt hierover: “Het coalitieakkoord omarmt het belang van dat verdienvermogen en straalt aanpakkersmentaliteit uit. Ik zie al onze belangrijke thema’s centraal staan in dit akkoord. Daar ben ik blij mee.” Hij doelt met name op het feit dat de coalitiepartijen inzetten op innovatiestimulering, een hogere arbeidsproductiviteit in het mkb, regeldrukvermindering, een betere aansluiting van onderwijs en technische arbeidsmarkt en aanpak van netcongestie.

Stabiele winstgevendheid, maar investeringsbereidheid bereikt dieptepunt

Groeiende terughoudendheid

Of deze plannen tot optimisme bij de ondernemers gaan leiden, moet uit de volgende barometer blijken. De resultaten van het onderzoek over Q4 2025 laten zien dat de MKB-maakindustrie zich in een fase van aanhoudende afkoeling beviundt. Hoewel de sector veerkracht toont, dwingt de uitdagende omgeving ondernemers tot een voorzichtige koers. De barometercijfers laten zien dat lichte verbeteringen in de orderpositie hand in hand gaan met een groeiende terughoudendheid om kapitaal vast te leggen in nieuwe technologie.

Financiële balans: Winstgevendheid houdt stand

Ondanks de macro-economische tegenwind blijft de financiële basis van de meeste metaalbedrijven opvallend stabiel. Het bedrijfsresultaat ontwikkelde zich in het vierde kwartaal van 2025 zelfs iets positiever dan in de voorgaande periode. Het aantal bedrijven dat een stijgend resultaat boekte, is momenteel vrijwel in balans met het aantal bedrijven dat de resultaten zag dalen. Kijkt men naar de bredere winstgevendheid, dan blijkt dat 45% van de lidbedrijven momenteel winst maakt. Dit percentage is nu al drie kwartalen op rij stabiel. Daarnaast slaagt 37% van de ondernemers erin om break-even te draaien. Dit betekent dat ruim vier op de vijf MKB-maakbedrijven (82%) onder de huidige marktomstandigheden winstgevend of kostendekkend opereert. Het aandeel verlieslatende bedrijven blijft ongewijzigd op 18%. Hoewel de cijfers stabiliteit suggereren, wordt deze deels gedreven door noodzakelijke prijsstijgingen die de aanhoudende druk op de marges enigszins verlichten.

Ondernemers lijken de kat uit de boom te kijken

Investeringsbereidheid onder druk

De grootste zorg uit de Barometer ligt bij de investeringsverwachtingen. Voor een sector die afhankelijk is van technologische voorsprong en efficiëntie, is de bereidheid om te investeren in het eigen machinepark zorgwekkend laag. Per saldo geeft slechts 26% van de ondernemers aan bereid te zijn om te investeren. De details achter dit cijfer zijn nog duidelijker: maar liefst 41% van de ondernemers verwacht dat de investeringen in machines zullen dalen, terwijl slechts 14% rekent op een toename. Deze terughoudendheid onderstreept het voorzichtige sentiment in de markt. Ondernemers lijken de kat uit de boom te kijken.

Orderposities: binnenland herstelt, buitenland stagneert

De dynamiek in de orderportefeuilles is tweeledig. Aan de ene kant is er een voorzichtig herstel zichtbaar op de binnenlandse markt. Hoewel de orderpositie met een saldo van -2% nog strikt genomen negatief is, is dit een duidelijke verbetering ten opzichte van de -7% in het derde kwartaal. De waardering van de huidige orderportefeuille is met +9% zelfs gematigd positief te noemen.

Aan de andere kant van de grens is het beeld aanzienlijk somberder. De buitenlandse vraag is met 11% gedaald vergeleken met het vorige kwartaal. Hiermee komt een abrupt einde aan de opwaartse trend die sinds medio 2024 was ingezet. Ondernemers verwachten ook voor de nabije toekomst weinig verbetering; de exportverwachtingen blijven met een saldo van -8% negatief.

Arbeidsmarkt: groei slaat om in stilstand

De afkoeling is nu ook definitief doorgedrongen tot het personeelsbeleid. Voor het eerst is de groei van het vaste personeelsbestand volledig tot stilstand gekomen, met een groeisaldo van 0%. De inzet van flexibel personeel neemt zelfs verder af naar een daling van 5%.

Interessant is de verschuiving in de vacaturemarkt: het aandeel bedrijven met openstaande vacatures daalde fors van 54% naar 44%. Toch stijgt het gemiddeld aantal vacatures bij de bedrijven die wél werven licht van 2,21 naar 2,31. Dit duidt op een markt waarin minder bedrijven actief op zoek zijn naar personeel, maar de bedrijven die dat wel doen, kampen met een grotere, specifiekere personeelsbehoefte.

Oproep aan de politiek

Gezien de stagnerende investeringen doet Koninklijke Metaalunie een dringende oproep aan het kabinet om innovatie te stimuleren. De branchevereniging pleit voor specifieke MKB-maatregelen die ondernemers over de drempel helpen om te investeren in robotisering, digitalisering en AI. Zonder dergelijke impulsen dreigt de sector, ondanks de huidige stabiele winstcijfers, haar voorsprong op de internationale markt te verliezen.

Hier vind je alle grafieken uit deze barometer terug