In de grootverspaning gelden er heel andere wetmatigheden dan in de fijnmechanische verspaning. Robots? Niet echt handig bij tonnen zware werkstukken. Onbemand werken? Aan een werkstuk met een inkoopwaarde van tonnen in euro’s? Toch zien ze bij de Dutch Heavy Machining Association (DHMA) in dat het tekort aan vakmensen een nog groter knelpunt wordt. Achterover leunen lijkt gemakkelijk in een markt die momenteel redelijk goed blijft liggen. Maar op lange termijn kaatst die houding als een boemerang terug. Daarom willen de DHMA-leden mee gaan in nieuwe ontwikkelingen. Geen early adopter zijn, wel mee voorop lopen.
Als je over grootverspaning spreekt, kun je daar verschillende beelden aan koppelen. Bij Jakom in Cuijk betekent het lange, slanke assen en liners draaien, tot lengtes van 23 meter. “95 procent is voor de export”, zegt Guus Basstein, verkoop directeur (CCO). Bij Ledder Metaaltechniek betekent grootverspaning onder andere het bewerken van grote frames die het zelf last voor de klanten. Deze combinatie loopt goed, merkt Koen Dekker op, directeur en sinds kort vicevoorzitter van de DHMA. Westerhof in Denekamp is onlangs als 25e lid toegetreden tot de branchevereniging voor de grootverspaners. Het bedrijf bewerkt gelaste constructies voor zowel derden (onder andere voor semicon– en foodindustrie) als voor eigen projecten én heeft een eigen machinebouwafdeling. “Hier engineeren, produceren en installeren we complete machines”, legt Thijs Lenferink, algemeen directeur uit. Deze verscheidenheid typeert de branchevereniging van Koninklijke Metaalunie. Sommigen zitten vol in de defensiemarkt, andere in windenergie, en weer een ander richt zich volledig op het slijpen van grote componenten of op het diepgatboren. Wat ze gemeenschappelijk hebben, is hun passie voor groot en zwaar.
Grootverspaning: wat niet iedereen kan
Trots
Koen Dekker: “We hebben allemaal andere keuzes gemaakt, andere specialismen opgebouwd.” Voor Guus Basstein is deze focus een overlevingsrecept. “Als je alles probeert te doen, red je het niet. Je moet een niche hebben.” Grootverspaners nemen een unieke positie in doordat ze werkstukken op hun machines kwijt kunnen die de rest niet aankan. Het is soms wel lastig om alles wat ze buiten de verspaning om doen betaald te krijgen, vindt Koen Dekker. Ledder Metaaltechniek is voor het lassen ISO 3834-2 gecertificeerd. “Dat brengt papierwerk en andere investeringen met zich mee; de meeste klanten snappen dat daar een prijskaartje aan hangt, maar je moet 1,5 fte wel in je uurtarief kunnen verwerken.”
Als we al eens op de helft van onze machines een uur onbemand kunnen pakken, heb je 15 tot 20 procent extra zonder dat het iets kost
Ondernemers missen goed ondernemingsklimaat
Wat de bedrijven missen, is de ondersteuning vanuit een goed ondernemingsklimaat in Nederland. Sterk gestegen personeelskosten, hoge energiekosten, overvol stroomnetwerk en veel regelgeving en het beeld in de politiek dat bij de ondernemers het geld zit, maken ondernemen niet gemakkelijker. “In het mkb moeten we ook keihard werken voor ons geld”, aldus Koen Dekker. Dat het ook anders kan, bewijst Jakom. Toen het vorig jaar een grote order van de Indiase marine binnenhaalde, verleenden de gemeente en provincie binnen enkele maanden alle vergunningen voor twee nieuwe productiehallen. In februari ging de eerste schop in de grond, in mei waren de hallen gereed en in september draaien de machines.
Vakmanschap
Behoud van vakmanschap is wel een uitdaging voor de grootverspaners waar de vakman aan de machine een gouden regel is. Het werk van de DHMA-leden kun je niet makkelijk robotiseren. Daarvoor zijn de stukken te groot.
Lees het hele artikel in Solutions Magazine zomer editie 2025
