De verspanende bedrijven vergrijzen; instroom jongeren droogt op

Zo’n zeven op de tien verspanende bedrijven in Nederland heeft vacatures in de werkvoorbereiding en de verspaning. Niet vreemd, want in tien jaar tijd is de sector behoorlijk vergrijsd. Het aantal 60-plussers is verdrievoudigd terwijl de groep dertigers afneemt, zo blijkt uit de nieuwe Benchmark Verspanen 2022. De instroom droogt dus op.

Een en ander blijkt uit de Benchmark Verspanen, die Koninklijke Metaalunie, Oom en het vakblad Made-in-Europe vorige week hebben gepresenteerd. Nu alle scholen in Nederland weer begonnen zijn, is het een goed moment in te zoomen op de arbeidsmarktcijfers over de verspanende industrie. Deze cijfers – vooral het gebrek aan vakmensen – krijgen een nog dramatischere betekenis als je de OOM-cijfers over de werkgelegenheid meeneemt.

Benchmark Verspanen: percentage 60+ medewerkers van 4 naar 12%

Groep twintigers blijft gelijk, zestigers groeit sterk

Eén grafiek in de Benchmark Verspanen 2022 spreekt boekdelen. In 2012 hadden de bij OOM aangesloten bedrijven een evenwichtige leeftijdsopbouw. De groep veertigers was met 29% de grootste; alle andere leeftijdsgroepen schommelden rond de 20%. In 2017 – de vorige Benchmark Verspanen – was de groep veertigers afgenomen tot 25% en in 2022 is deze nog verder gedaald naar 20%. Tegelijkertijd is in tien jaar tijd de groep vijftigers gegroeid van 21% naar 26% en de groep 60+ van 4% in 2012 naar 12% nu. Aan de onderkant is de groep twintigers constant gebleven: 19%.

175 1^e jaars voor bijna 800 bedrijven

Veelzeggend is dat sinds 2017 het aantal 1^e jaars leerlingen BBL verspanen is afgenomen van ruim 300 tot zo’n 175 in het schooljaar 2020/21. Bedenk dat deze 175 leerlingen opgeleid worden voor de 796 metaal- en techniekbedrijven met verspanen als hoofdactiviteit. Daar werkten in totaal in 2022 10.289 medewerkers, zo’n 5% minder dan op de top in 2019. Uit de resultaten van de Benchmark Verspanen blijkt verder dat bijna de helft (48%) van de vacatures voor verspaners betreft niveau 4 of hoger. Slechts 36% van de vacatures is nog op niveau 2 en 3. Ondanks dat de krapte al lange tijd bestaat, zegt 59% van de bedrijven via BBL- en BOL-leerlingen aan nieuwe medewerkers te komen.

In andere vijver gaan vissen

Dat is vreemd: ze zoeken dus niet op andere plekken, ondanks dat een groot deel van de bedrijven verwacht dat het vak van verspanen gaat veranderen, mede door digitalisering en Industrie 4.0. De bedrijven beseffen stilaan dat ze naar andere oplossingen voor het tekort aan vakmensen moeten zoeken. 17% neemt bepaald werk zelfs niet meer aan vanwege het personeelstekort. 56% zegt het werk anders te gaan organiseren om het tekort op te lossen. 50% zegt meer te automatiseren. Gevraagd naar wat de verspaning gaat veranderen, zegt 46% dat dit het analyseren en interpreteren van data is. Een andere ontwikkeling is dat medewerkers flexibeler inzetbaar moeten worden op meerdere werkplekken in het bedrijf (63% zegt dit).

Lees hoe Warnier Precisiemetaal de 4-daagse werkweek goed vindt passen bij het Friese precisiebedrijf

Andere generatie: 4-daagse werkweek

Behalve dat de verspanende bedrijven met krapte te maken hebben, zien ze tevens een generatie instromen die anders tegen werken aankijkt. Een 5-daagse werkweek hoeft voor velen niet meer; een vierdaagse werkweek (ook met dagen van 9 uur) kan daarentegen wel. Bedrijven die hier een goede modus in weten te vinden, zullen komende jaren vakmensen aan zich weten te binden. Verder zullen bedrijven echt naar medewerkers met een andere achtergrond moeten gaan zoeken, bijvoorbeeld automatisering en data-analyse.

Lees hier alle details over de arbeidsmarkt en opleiding en scholing in de Benchmark Verspanen 2022.

En hier kun je het volledige rapport lezen en downloaden.