De omzet van de Nederlandse chipindustrie is in zes jaar tijd verdubbeld, meldt CBS. Volgens voorlopige cijfers bedroeg de omzet van de sector in 2025 zo’n 45,6 miljard euro. Maar hoe sterk vertekent ASML deze cijfers? En hoe sterk is de wereldwijde chipindustrie sindsdien gegroeid?
Eerst de cijfers van CBS, dat sinds enige tijd de chipsector apart volgt omdat deze industrie steeds belangrijker is geworden voor de Nederlandse industrie. De halfgeleiderindustrie behoort tot een van de focusgebieden van het nieuwe industriebeleid van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het CBS combineert bij de berekening voor het eerst cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) met eigen data van meer dan 300 bedrijven in Nederland.
Verdubbeling van de omzet
Dit geeft als resultaat dat de omzet in 2025 is opgelopen tot €46 miljard, meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2019. Gemiddeld groeide de omzet met 14 procent per jaar. Ook de werkgelegenheid is fors toegenomen: van ruim 23.000 in 2019 tot 43.200 vorig jaar. Daarbij lijkt de groei er wel een beetje uit te zijn, want het aantal banen nam vorig jaar met slechts 1.000 toe.
ASML-cijfers drukken sterk op cijfers van CBS
Speciale positie voor Nederland
Nederland neemt een aparte positie in de mondiale halfgeleiderindustrie in. We zijn sterk in de ontwikkeling en bouw van de machines om chips te produceren. Met bedrijven als ASML, ASMI en BESI heeft Nederland daarmee een sleutelpositie in de sector. NXP is een van de chipproducenten (in Chinese handen). Hoewel de CBS-cijfers op het eerste gezicht een breed gedragen succesverhaal schetsen, is de invloed van ASML op deze statistieken onmiskenbaar. ASML fungeert als de zwaartekrachtbron waar de rest van het Nederlandse ecosysteem omheen draait.
ASML goed voor meer dan de helft van het aantal NL-banen
Met een jaaromzet die in 2025 al €32,7 miljard bedroeg, drukt het bedrijf uit Veldhoven zwaar op de CBS-cijfers. Dat geldt ook qua medewerkers: Rabobank schreef eerder dit jaar dat ASML in Nederland zo’n 25.000 medewerkers heeft. Meer dan de helft dus van de totale Nederlandse halfgeleiderindustrie. Dit roept de vraag op in hoeverre de ‘verdubbeling’ van de sector een afspiegeling is van de gehele keten, of vooral het gevolg is van de explosieve vraag naar de EUV-machines van ASML. Overigens schat de Rabobank het aantal indirecte banen op 250.000, vooral in de toeleveringsketens. Kleine en middelgrote toeleveranciers in de regio Brainport profiteren weliswaar mee, maar hun marges en groeicijfers zijn sterker afhankelijk van de grillige investeringscycli van ASML dan van de directe wereldmarkt.
Mondiale chipindustrie groeit sterker
Kijkend naar de mondiale context valt op dat de Nederlandse groei de wereldwijde trend niet alleen volgt, maar op specifieke punten zelfs overtreft. 2025 staat vooralsnog als een piekjaar in de boeken van de chipindustrie, vooral gedreven door de bouw van rekencentra voor AI. Zuidoost-Azië wordt steeds dominanter in deze sector. De ASEAN-landen (Singapore, Maleisië, Vietnam en Thailand) hebben tussen 2015 en 2025 hun wereldwijde marktaandeel zien toenemen van 20 tot 30%. Tot 2035 rekenen deze landen op een jaarlijkse groei van hun halfgeleiderindustrie van 7,1 tot 9,8%. De EU blijft nog steeds ver achter: het aandeel schommelt rond de 8%.
Nederlands ecosysteem naar Zuidoost-Azië
De ASEAN-landen zijn precies de landen in Zuidoost-Azië waar de Nederlandse Tier 1-suppliers van ASML de afgelopen jaren productiecapaciteit aan het opbouwen zijn. Blijft de Nederlandse halfgeleiderindustrie zo sterk groeien als de afgelopen zes jaar?
De uitdagingen
Een van de grootste uitdagingen blijft dat de sector cyclisch is en toeleveranciers dus met pieken en dalen in hun orderstroom te maken krijgen. De tweede uitdaging voor met name de EU is dat China en de VS fors investeren in eigen productiecapaciteit. De Nederlandse halfgeleiderindustrie zou daarvan kunnen profiteren doordat er meer machines nodig zijn. De vraag is echter wat China en de VS gaan doen. Bouwt China over enkele jaren eigen chipmachines? En houden de VS het bij de huidige exportbeperkingen voor de EUV-technologie of groeit het handelsconflict met China en willen de Amerikanen verdere beperkingen opleggen?
